Historia wikliniarstwa na tereni

Nasza oferta

Fotele bujane
Sto=B3y
Komplety mebli
Kosze dla zwierz=B9t
Eta=BFerki
Kufry
Bieli=9Fniaki
Zakupowe
Sto=B3ki
Koszyczki
Gazetniki
Kwietniki
Tacki

Historia wikliniarstwa na = terenie=20 Rudnika i okolic

Plecionkarstwo towarzyszy=B3o = cz=B3owiekowi od=20 najdawniejszych czas=F3w. W miar=EA rozwoju kultury = ludno=9Cci rodzi=B3y si=EA=20 nowe potrzeby na przedmioty u=BFytkowe, ozdobne, ochronne i = budowlane=20 mi=EAdzy innymi z drewna i wikliny.

W Rudniku=20 nad Sanem wikliniarstwo zacz=EA=B3o si=EA rozwija=E6 i = nabiera=E6 coraz=20 wi=EAkszego znaczenia pod koniec XIX wieku. Rozw=F3j = koszykarstwa=20 zainicjowa=B3 w=B3a=9Cciciel d=F3br rudnickich, hrabia Ferdynand=20 Hompesch. To z jego inicjatywy
i za jego staraniem = wys=B3ano=20 kilku mieszka=F1c=F3w Rudnika i Kopek (byli to: Jan = Ry=F1ski, Jan=20 Gancarz, Karol Kosza=B3ka, Marcin Madej, Franciszek Konior, = Franciszek=20 Paw=B3owski)do szko=B3y koszykarskiej w Wiedniu, a = nast=EApnie w 1878 roku=20 za=B3o=BFono w mie=9Ccie szko=B3=EA koszykarsk=B9, w = kt=F3rej pod czujnym okiem=20 majstr=F3w i instruktor=F3w koszykarstwa kszta=B3cono = cha=B3upnik=F3w. W ten=20 spos=F3b powsta=B3 ca=B3y system produkcji oparty na pracy = nak=B3adczej,=20 pozyskiwaniu surowca (wprowadzono upraw=EA wikliny) oraz = sprzeda=BFy=20 gotowych wyrob=F3w, kt=F3ry przyczyni=B3 si=EA do wzrostu = liczby mieszka=F1c=F3w=20 i poprawy ich zamo=BFno=9Cci. W 1882 roku Hrabia Hompesch = za=B3o=BFy=B3 firm=EA=20 pod nazw=B9 "Szko=B3a Koszykarska Karol J=F3zef Krauz we = Wiedniu", kt=F3rej=20 pierwszym dyrektorem by=B3 Ferdynand Hoffman, a majstrami = galanterii=20 byli: Sekulski, Antoni Skiba, Leon Skoczylas. Wkr=F3tce = zosta=B3a ona=20 zamieniona na du=BFe warsztaty koszykarskie pod nazw=B9 = "Prasko -=20 Rudnicka Fabryka Koszykarska w Rudniku nad Sanem", gdzie = zrzeszeni w=20 niej robotnicy wykonywali wyroby i galanteri=EA. Fabryka = wydzier=BFawi=B3a=20 r=F3wnie=BF du=BFy plac od hr. Tarnowskiego, gdzie = wybudowa=B3a w latach=20 1897- 1910 pi=EA=E6 du=BFych magazyn=F3w na swoje wyroby i = wiklin=EA oraz=20 budynki na warsztaty i dla administracji.

W tym = okresie=20 rzemios=B3o wikliniarskie rozwija=B3o si=EA r=F3wnie=BF w = Ma=B3opolsce, czego=20 przejawem by=B3o utworzenie w 1919 r. w Krakowie syndykatu=20 koszykarskiego z prezesem Wincentym Witosem na czele. Ze = wzgl=EAdu na=20 to, =BFe Rudnik nad Sanem s=B3yn=B9=B3 ju=BF z koszykarstwa, = syndykat utworzy=B3=20 w nim swoj=B9 delegatur=EA. Jednak=BFe w wyniku = niew=B3a=9Cciwego zarz=B9dzania=20 dosz=B3o do upadku syndykatu zar=F3wno w Krakowie, jak i = ekspozytury w=20 Rudniku nad Sanem.

Ponadto = funkcjonowa=B3y=20 w Rudniku nad Sanem: Towarzystwo Kredytowe i Kasa=20 Zaliczkowo-Oszcz=EAdno=9Cciowa, Krajowa Szko=B3a Koszykarska = i=20 Stowarzyszenie Zjednoczonego Przemys=B3u i = R=EAkodzielnictwa. W okresie=20 mi=EAdzywojennym dzi=EAki prowadzonym inwestycjom i = dzia=B3aniom, Rudnik=20 nad Sanem sta=B3 si=EA najznaczniejszym o=9Crodkiem = wikliniarstwa w=20 Ma=B3opolsce.

Od 1919 = roku w=20 mie=9Ccie dzia=B3a=B3o 12 firm zajmuj=B9cych si=EA eksportem = wyrob=F3w i 20 firm=20 handluj=B9cych na rynku krajowym. Pracowa=B3o dla nich w = Rudniku nad=20 Sanem i okolicy 3 tysi=B9ce warsztat=F3w cha=B3upniczych = zatrudniaj=B9cych=20 ok. 15.000 os=F3b. W 1928 roku cz=EA=9C=E6 z nich = zrzeszy=B3a si=EA w=20 Sp=F3=B3dzielni "Wierzba" nale=BF=B9cej do Zwi=B9zku = Producent=F3w Wikliny we=20 Lwowie. Roczna warto=9C=E6 wyrob=F3w z wikliny produkowanych = w Rudniku nad=20 Sanem si=EAga=B3a 3.600.000 z=B3. Dla potrzeb = rozwijaj=B9cego si=EA rzemios=B3a,=20 na miejsce zlikwidowanego Seminarium Nauczycielskiego, w = 1932 roku=20 przeniesiono do Rudnika nad Sanem Lwowsk=B9 Szko=B3=EA = Koszykarsk=B9, kt=F3r=B9=20 trzy lata p=F3=9Fniej przekszta=B3cono w Szko=B3=EA = Przemys=B3u Drzewnego,=20 Pa=F1stwow=B9 Szko=B3=EA Stolarsk=B9.

W 1936 r. = za=B3o=BFono=20 Sp=F3=B3dzielni=EA Wytw=F3rc=F3w Koszykarskich, kt=F3ra w = czasie wojny zosta=B3a=20 zlikwidowana. Rudnickie koszykarstwo w okresie niemieckiej = okupacji=20 zaliczone zosta=B3o do tzw. przemys=B3u wojennego i = wykorzystane do=20 masowej produkcji pojemnik=F3w do cel=F3w wojennych. = Rabunkowa=20 gospodarka okupanta na plantacjach wikliny doprowadzi=B3a do = zniszcze=F1=20 w uprawach, co uniemo=BFliwi=B3o dobry start rudnickiego = koszykarstwa=20 bezpo=9Crednio po wojnie.

W 1944 r. = magazyny=20 dawnej koszykarni wybudowane na dzia=B3ce nad stawem, = przesz=B3y na=20 w=B3asno=9C=E6 Skarbu Pa=F1stwa i podlega=B3y Ministerstwu = Rolnictwa i Reform=20 Rolnych. Nast=EApnie dzi=EAki staraniom w=B3adz miasta oraz = dyrekcji=20 liceum, zosta=B3y one przekazane na w=B3asno=9C=E6, = wyremontowane i oddane=20 do u=BFytku rudnickiemu liceum. W ci=B9gu kolejnych lat = remontowano w=20 czynie spo=B3ecznym nast=EApne magazyny z przeznaczeniem ich = na budynek=20 g=B3=F3wny, pracownie przedmiotowe i internat.

W latach = powojennych=20 w Rudniku nad Sanem powsta=B3o kilka organizacji = sp=F3=B3dzielczych, a w=20 1948 r. Sp=F3=B3dzielnia Wikliniarsko - Koszykarska = "Jedno=9C=E6" i Zak=B3ad=20 Wikliniarski (p=F3=9Fniejsze Ma=B3opolskie = Przedsi=EAbiorstwo Produkcji=20 Wikliniarskiej "Wikplast-Las"). Pocz=B9tkowo = Sp=F3=B3dzielnia "Jedno=9C=E6"=20 nale=BFa=B3a do Centralnego Zwi=B9zku Sp=F3=B3dzielni Pracy, = a od lipca 1975=20 roku do Zwi=B9zku Sp=F3=B3dzielni R=EAkodzie=B3a Ludowego i = Artystycznego=20 "Cepelia". W tym czasie wyplataniem w wiklinie zajmowa=B3o = si=EA ok. 3,5=20 tys. cha=B3upnik=F3w i ponad 800 pracownik=F3w sta=B3ych, a = w 1985 r.=20 Sp=F3=B3dzielnia zatrudnia=B3a 2000 pracownik=F3w. Na skutek = przemian=20 ustrojowych, przechodzenia z gospodarki planowej do = gospodarki=20 rynkowej Przedsi=EAbiorstwo Produkcji Wikliniarskiej = "Wikplast-Las"=20 zosta=B3o w latach 90-tych zlikwidowane. Cz=EA=9C=E6 = maj=B9tku po=20 zlikwidowanym zak=B3adzie "Wikplast-Las" przej=EA=B3a w 1999 = r. Gmina.=20 Natomiast w ograniczonym zakresie Sp=F3=B3dzielnia=20 Wikliniarsko-Koszykarska "Jedno=9C=E6" dzia=B3a do dnia = dzisiejszego.

11 lipca = 2001 r. na=20 wniosek Komitetu Za=B3o=BFycielskiego zarejestrowano = Stowarzyszenie o=20 nazwie Korporacja Wikliniarska "Rudnik" z siedzib=B9 w = Rudniku nad=20 Sanem. Jest to organizacja pozarz=B9dowa, kt=F3rej celem = jest wspieranie=20 rozwoju przedsi=EAbiorczo=9Cci i inicjatyw gospodarczych, = piel=EAgnowanie=20 tradycji kulturowych, promowanie produkcji i sprzeda=BFy = wikliny oraz=20 wyrob=F3w wikliniarskich.

Aktualnie = najwi=EAksze=20 znaczenie dla regionu w drobnej wytw=F3rczo=9Cci i handlu ma = wyr=F3b i=20 sprzeda=BF wyrob=F3w z wikliny, z kt=F3rej to Rudnik nad = Sanem jest s=B3ynny=20 w kraju, Europie, a nawet za oceanem, co potwierdza wystawa = EXPO=20 2005 w Japonii http://www.expo2005.info.pl/=20 . Przemys=B3 wikliniarski w Gminie obecnie daje zaj=EAcie i = utrzymanie=20 oko=B3o 900 rodzinom. Na terenie Gminy funkcjonuje ponad 35 = hurtowni z=20 wiklin=B9, ponadto dzia=B3a ok. 50 mniejszych podmiot=F3w = zajmuj=B9cych si=EA=20 handlem tymi artyku=B3ami.

Wraz z = ci=B9g=B3ym=20 rozwojem rzemios=B3a wikliniarskiego, pojawi=B3a si=EA = potrzeba=20 odpowiedniego wyeksponowania historii, tradycji i kultury=20 wikliniarskiego regionu oraz przedmiot=F3w z tym = zwi=B9zanych. Brak=20 odpowiedniego poziomu informacji powoduje niewykorzystanie=20 mo=BFliwo=9Cci rozwoju turystyki w Gminie i Mie=9Ccie, a w = zwi=B9zku z tym=20 ogranicza liczb=EA przyje=BFd=BFaj=B9cych turyst=F3w. = Kr=F3tki czas pobytu,=20 zmniejsza tym samym poziom dochod=F3w mo=BFliwych do = osi=B9gni=EAcia z tego=20 tytu=B3u przez Gmin=EA i Miasto
oraz jej = mieszka=F1c=F3w.

Przechowywanie=20 obecnie eksponat=F3w z wikliny w nieodpowiednich = pomieszczeniach=20 wp=B3ywa znacz=B9co na pogorszenie i cz=EA=9Cciow=B9 = degradacj=EA ich stanu.=20 Dlatego te=BF pojawi=B3 si=EA pomys=B3 utworzenia Centrum = Wikliniarstwa.=20 Znajdowa=E6 si=EA ono b=EAdzie w XIX-wiecznym budynku (z = 1890 r.). Budynek=20 po=B3o=BFony jest
na obszarze =9Ccis=B3ej strefy ochrony = konserwatorskiej uk=B3adu urbanistyczno - architektoniczno - = krajobrazowego Rudnika nad Sanem (decyzja nr 309/A z dnia=20 11.06.1987) oraz wpisany jest do rejestru zabytk=F3w = (decyzja nr A-90=20 z dnia 26 lipca 2004 r.). Pocz=B9tkowo w budynku tym = mie=9Cci=B3a si=EA=20 Szko=B3a Powszechna, nast=EApnie od 1910 r. Szko=B3a Ludowa = pi=EAcioklasowa.=20 W latach 1962 - 1998 w budynku mie=9Cci=B3 si=EA Pa=F1stwowy = Zak=B3ad=20 Wychowawczy (od 1984r. Specjalny O=9Crodek = Szkolno-Wychowawczy) dla=20 dzieci upo=9Cledzonych w stopniu lekkim z by=B3ego = wojew=F3dztwa=20 tarnobrzeskiego. O=9Crodek ten prowadzi=B3 swoj=B9 = dzia=B3alno=9C=E6 w tym=20 budynku do 1998 roku. Od tego czasu budynek pozostaje = opuszczony,=20 niezagospodarowany i obecnie znajduje si=EA w z=B3ym stanie, = a dalsze=20 jego niezagospodarowanie mo=BFe prowadzi=E6 do jego = ca=B3kowitego=20 zniszczenia.

Utworzenie = Centrum=20 Wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem powstrzyma proces = degradacji=20 zabytku,
a przede wszystkim b=EAdzie w spos=F3b = kompleksowy chroni=E6=20 dziedzictwo kulturowe naszego regionu
oraz promowa=E6 = wyroby=20 wiklinowe jako produkt lokalny rudnickiego zag=B3=EAbia=20 wikliniarskiego.

Opracowa=B3a: Lucyna = Zygmunt
Informacje=20 ze strony www.rudnik.pl